Ag tosú gnó

Eolas

Nuair a bhíonn tú féinfhostaithe ciallaíonn sé go bhfuil tú i mbun do ghnó féin in ionad a bheith ag obair d"fhostóir agus tá roinnt rudaí a chaithfear a chur san áireamh. Tá buntáistí agus míbhuntáistí ag baint le féinfhostaíocht. Mar shampla, ciallaíonn sé go bhfuil smacht agat ar cad a dhéanann tú, agus go bhfuil tú in ann do chuid uaireanta oibre féin a eagrú. Ar an láimh eile, d'fhéadfadh tú bheith ag obair an-chrua agus b'fhéidir nach mbeadh ioncam rialta agat a thuilleadh.

Is féidir leat do ghnó a thosú mar thrádálaí aonair, comhpháirtíocht nó comhlacht teoranta. Braitheann an cineál struchtúir a roghnaíonn tú ar an saghas gnó a bheidh agat, cé leis a mbeidh tú i mbun gnó agus an meoin atá agat i dtaobh fiontair. Anseo, breathnóidh muid ar ghnó a thosú mar thrádálaí aonair. Sé sin, nuair a thosaíonn tú gnó leat féin. Tá sé simplí gnó a bhunú ar an gcaoi seo, ach má theipeann ar an ngnó, d'fhéadfaí do chuid sócmhainní ar fad a úsáid chun do chreidiúnaithe a íoc.

Soláthraíonn an scéim Do Chuid Gnó a Chur ar Bun (SYOB) faoiseamh cánach do dhaoine atá dífhostaithe ar feadh 12 mhí ar a laghad, ag fáil íocaíocht leasa shóisialaigh agus atá ag cur gnó incháilithe ar bun. Ritheann an scéim ó 23 Deireadh Fómhair 2013 go 31 Nollaig 2016 agus soláthraíonn sé díolúine ó ioncam cánach ar feadh 2 bhliain (suas go dtí uasmhéid €40,000 sa bhliain) do dhaoine atá dífhostaithe ar feadh 12 mhí ar a laghad sula gcuirfidh siad a gcuid gnó ar bun. Tá tuilleadh faisnéise ar fáil sa treoir Revenue maidir leis an bhfaoiseamh Do Chuid Gnó a Chur ar Bun.

Ullmhúchán

Baineann an chuid is mó den phróiseas ullmhúcháin don saol féinfhostaíochta le tosú gnó. Tá an t-eolas céanna i gceist más trádálaí aonair, comhpháirtíocht nó comhlacht thú. Tá an treoirleabhar Toil and Trouble (pdf) ar fáil ar láithreán gréasáin na Roinne Coimirce Sóisialaí. D'fhoilsigh Eagraíocht na hÉireann do Dhaoine Dífhostaithe bileog maidir le gnó a chur ar bun (pdf). Soláthraíonn na Boird Fiontar Contae agus Cathrach agus cuideachtaí forbartha áitiúla tacaiochtaí do ghnóthaí atá ag bunú nó ag fás, féach 'Tacaíocht atá ar fáil' thíos. Is tairseach é businessregulation.ie a chabhraíonn leat na príomhrialacháin a chuireann ar do ghnó a sainaithin.

Más náisiúnach neamh-LEE thú tá faisnéis ar fáil faoi ag teacht go hÉirinn le hinfheistiú nó gnó a chur ar bhun.

Tá ar an láithreán gréasáin selfemployedsupports.ie faisnéis faoi na seirbhísí agus na teidlíochtaí atá ar fáil má tá tú féinfhostaithe agus má tá laghdú tagtha ar d’ioncam.

Ainm an chomhlachta a chlárú

Is féidir do ghnó a reachtáil faoi d'ainm féin. Má tá tú ag iarraidh ainm a thabhairt ar an gcomhlacht, caithfidh tú an t-ainm a chlárú leis An Oifig um Chlárú Cuideachtaí - féach 'Conas iarratas a dhéanamh' thíosluaite. Eiseofar Teastas Ainm Gnó ort agus caithfear é seo a chrochadh in áit feiceálach id ionad gnó. Cabhróidh an bhileog eolais 'Ainm gnó a chlarú' leat.

B'fhéidir go dteastóidh cuntas gnó uait i do bhanc. Chabhródh sé seo leat d'ioncam gnó a choinneáil scartha ó d'ioncam phearsanta. Beidh an Teastas don Ainm Gnó ag teastáil uait chun cuntas banc a oscailt.

Cáin

Tá sé d'oibleagáid dlíthiúil ort, nuair ata tú féinfhostaithe, clárú leis na Coimisinéirí Ioncaim. Chun dul i mbun oibre mar thrádálaí aonair caithfidh tú clárú leis Na Coimisinéirí Ioncaim mar dhuine atá féin-fhostaithe do cháin ioncaim - féach 'Conas iarratas a dhéanamh' thíos.

Mar dhuine féin-fhostaithe íocfaidh tú cáin faoin gcóras féinmheasúnaithe. Íocfaidh tú Réamh-Cháin (meastachán den cháin atá iníoctha) ar nó roimh an 31ú Dheireadh Fómhair gach bliain agus déanfar íocaíocht ar cháin roimh an 31ú Dheireadh Fómhair faoi dheireadh na bliana.

Ó 1 Eanáir 2011 cuirtear an Muirear Uilíoch Sóisialach in ionad na tobhaigh ioncaim agus sláinte. Íocann tú é seo díreach chuig na Coimisinéirí Ioncaim nuair a dhéanann tú do thuairisceán cánach bhliantúil.

Caithfear cuntais ceart a choinneáil chun do thuairisceán cánach a líonadh gach uile bhliain. Caithfidh tú cuntais a choinneáil de:

  • Gach táirge agus seirbhís a dhíoltar agus a cheannaítear agus
  • Gach suim isteach agus amach.

Caithfear na cuntais a thacaíonn lena gníomhaíochtaí thuasluaite a choinneáil mar shampla sonraisc, ráitis bainc agus cumainn foirgníochta, comhdhuillí seic, admhálacha srl.

Is féidir leat costais áirithe gnó a éileamh in aghaidh cáin ioncaim, chomh maith le do chuid íocaíochtaí pinsin phearsanta.

Is féidir a thuillleadh eolais a fháil i selfemployedsupports.ie agus i lámhleabhar na gCoimisinéirí Ioncaim A Guide to Self Assessment.

Caithfear clárú do Cháin Bhreisluacha, CBL nó VAT má bhíonn do láimhdeachas bliantúil níos mó ná na teorainneacha bliantúla seo leanas: €70,000 i leith soláthar aon earraí nó €35,500 i leith soláthar aon tseirbhíse. (Roimh 1ú Mhárta 2007 b'iad na teorainneacha €55,000 agus €27,500 faoi seach.)

Fochonraitheoirí: más fochonraitheoir tú agus ag obair sa tionscail foirgníochta, próiseála feola nó foraoiseachta tá tuilleadh eolais faoi CICA d'fhochonraitheoirí sa suíomh gréasáin na Coimisinéirí Ioncaim.

ÁSPC

Má tá tú féinfhostaithe, íocfaidh tú ranníocaíochtaí Aicme S ÁSPC. Beidh tú i dteideal, de bharr seo, raon teoranta de íocaíochtaí árachais shóisialta, ina measc, Pinsean Baintrí, Baintrí Fir nó Páirtnéara Shibhialta Mharthanaigh (Ranníocach), Íocaíocht Chaomhnóra (Ranníocach), Pinsean Stáit, Sochar Máithreachais agus Sochar Uchtála. I 2014 íoctar ranníocaíochtaí ÁSPC Cineál S ag ráta 4% ar gach uile ioncam nó €500 cibé acu is mó. Má fhaigheann tú níos lú ná €5,000 ó fhéinfhostaíocht ar feadh bliain amháin, is féidir leat díolúine ó ÁSPC Aicme S a fháil. Áfach, is féidir íoc €500 mar ranníocóir saorálach.

Caithfidh tú clárú do árachas shóisialta Cineál S leis na Coimisinéirí Ioncaim. Tá bileog eolais foilsithe ag an Roinn, Treoir ÁSPC do Dhaoine Féinfhostaithe SW74.

Árachas

Cé nach bhfuil sé d'oibleagáid dlíthiúil ort árachas a bheith agat nuair atá gnó agat, moltar go mbeadh clúdach árachais agat do chásanna áirithe. Go háirithe má tá teacht ag an bpobal ar do láthair ghnó, ba chóir go mbeadh árachas dliteanais phoiblí agat.

Is féidir leat féachaint ar chineálacha eile árachais mar árachas sláinte. Tá seirbhís eolais saor in aisce á soláthar ag Cónaidhm Árachas na hÉireann, áit a bhféadfar eolas agus comhairle a fháil faoi gach uile shórt a bhaineann le h-árachas.

Cead pleanála

Má tá tú ag obair ón mbaile teastóidh cead pleanála uait má bhíonn tú ag úsáid cuid de do áit chónaithe chun gnó a dhéanamh nó má tá tú chun oifig a thógáil i do ghairdín. Ba chóir teagmháil a dhéanamh leis an údarás áitiúil chun comhairle a fháil faoi chead pleanála.

Tacaíocht atá ar fáil

Tugann An Scéim Liúntas Fiontair um Fhilleadh ar an Obair agus an Liúntas Fiontraíochta Gearrthréimhseach spreagadh dóibh siúd atá ag fáil íocaíochtaí áirithe leasa shóisialaigh in Éirinn a bheith féinfhostaithe. Má ghlacann tú páirt sa scéim Liúntas Fiontair um Fhilleadh ar Obair nó coinníonn tú céatadán de do íocaíochtaí leasa shóisialaigh ar feadh 2 bliana. Má fhaigheann tú Sochar Cuardaitheora Poist (SCP), d’fhéadfadh bheith incháilithe le haghaidh an Liúntais Fiontraíochta Gearrthréimhseach a d’íoctar leat in áit SCP suas go 9 mhí. Críochnóidh sé nuair críochnóidh do theidlíocht SCP. Leigh tuilleadh inár ndoiciméad faoi fhostaíocht agus féinfhostaíocht.

Má tá tú ag tosú gnó, tugann na Boird Fiontar Contae agus Cathrach tacaí do ghnóthais áitiúla atá á mbunú nó á bhforbairt. Tá faisnéis maidir le seimineáir, agus cúrsaí faoi do ghnó a chur ar bun, chomh maith le meantóireacht agus tacaíochtaí airgeadais ar fáil ar enterpriseboards.ie. Cuirfear líonra do 31 Oifig Áitiúil Fiontair suite i ngach údarás áitiúil in áit na Boird Chontae agus Chathrach. Soláthróidh siad tacaíochtaí do micrea-ghnóthaí agus gnóthaí beaga.

New Frontiers, clár forbartha d’fhiontraithe féideartha, a bheidh á chistiú agus á chomhordú ag Fiontar Éireann, le seachadadh go háitiúil ag 13 Institiúid Teicneolaíochta

Má tá deacrachtaí le do ghnó agat, is féidir leat iarratas a dhéanamh leis an gClár Comhairle um Ghnóthas Beag chun comhairle saor in aisce a fháil.

Maoiniú

Soláthraíonn Micreamhaoiniúcháin Éire iasachtaí do ghnéithe beaga nach bhfuil níos mó ná 10 bhfostaí acu, lena n-áirítear trádálaí aonair agus gnólachtaí nuathionscanta. Tá na hiasachtaí idir €2,000 agus €25,000 do thograí inmharthana ó thaobh tráchtála a raibh iarratas ar chreidmheas diúltaithe ag na bainc acu. Tá sonraí faoi conas iarratas a dhéanamh agus foirmeacha ar fáil ar microfinance.ie.

Is JobsPlus dreasacht fostóirí nua a spreagann fostóirí a fhostaíonn cuardaitheoirí poist ar an Beochlár. Tá 2 leibhéal dreasachta ann: €7,500 le haghaidh earcach atá dífhostaithe ar feadh idir 12 agus 24 mhí agus €10,000 le haghaidh earcach atá dífhostaithe níos mó ná 24 mhí. Is féidir le fostóirí incháilithe a earcaíonn fostaithe lánaimseartha ar nó i ndiaidh 1 Iúil 2013, iarratas ar an dreasacht a dhéanamh. Oibreoidh an dreasacht ar bonn treoirscéime ar feadh 6 mhí.

D’fhorbair Comhlachais na hÉireann agus Cónaidhm na mBaincéirí Éireannacha láithreán gréasáin, smallbusinessfinance.ie do ghnólachtaí beaga a aimsíonn faisnéis maidir le maoiniú nó cistiú a gnó. Tá an fhaisnéis dírithe ar raon gnólachtaí, lena n-áirítear nuathionscanta, gnólachtaí bunaithe ag leathnú nó ag nuáil, gnólachtaí ag dul isteach i margaí easpórtála, nó gnólachtaí le deacrachtaí airgeadais.

Deacrachtaí creidmheasa

Bíonn deacracht ag go leor gnóthaí beaga creidmheas a fháil. Is treoir maidir le maoiniú a fháil do ghnóthaí beaga agus meánmhéide é Do Ghnó Do Bhanc (pdf). Cuimsíonn sé eolas ar conas iarratas chreidmheas bainc a ullmhú. D'fhoilsigh an Banc Ceannais na hÉireann Cód Iompraíochta d’Iasachtaí Gnó do Ghnóthais Bheaga agus Mheánmhéide athbhreithnithe (pdf) agus tháinig sé i bhfeidhm ar 1 Eanáir 2012.

Má tá gnó beag nó meánmhéide agat agus má dhiúltaíonn ceann de na bainc atá rannpháirteach d'iarratas ar chreidmheas is féidir leat iarratas a dhéanamh ar an Oifig um Athbhreithniú Creidmheasa chun do chás a athbhreithniú. Chun a bheith incháilithe le haghaidh athbhreithnithe ní mór d'iarratas a bheith déanta i scríbhinn. Tá foirm iarratais um iasacht bainc ar shuíomh gréasáin an Oifig um Athbhreithniú Creidmheasa. Cosnaíonn athbhreithniú idir €100 suas go dtí uasmhéid de €250.

Tá an Scéim Ráthaíocht Creidmheasa, a thosaíonn ar 24 Meán Fómhair 2012, cuid den Phlean Gníomhaíochta do Phoist. Is é aidhm na scéime, iasacht bhreise a spreagadh do ghnólachtaí beaga agus meánmhéide atá inmharthana ó thaobh tráchtála ach tá deacrachtaí acu rochtain ar chreidmheas a fháil. Faoin Scéim tabharfar cúnamh d’iarratasóirí incháilithe chun iasacht a fháil agus chun stair chreidmheas fhabhrach a bhunú. Is féidir tuilleadh a fháil sa leabhar faisnéise faoin Scéim (pdf). Tá Ceisteanna Coitianta do Chustaiméirí (pdf) agus sonraí na critéir cháilíochta (pdf) ar fáil freisin.

Má tá deacrachtaí airgeadais agat, is féidir leis an tSeirbhís Chomhairle Deonach Cuntasóirí Cairte (CAVA) comhairle agus cabhair saor in aisce le haghaidh do chúrsaí ghnólachta a thabhairt. Déan teagmháil le do Sheirbhís Fhaisnéise do Shaoránaighdo Sheirbhís Buiséadaithe agus Comhairle Airgid (SBCA) agus faigh amach an bhfuil an tseirbhís ar fáil acu.

Is féidir comhairle a fháil ón SBCA, seirbhís saor-in-aisce agus rúnda do dhaoine in Éirinn atá i bhfiacha nó a bhfuil fadhbanna bainistiú airgid acu. Tá tuilleadh eolais ar fáil inár ndoiciméad faoi fhiacha a láimhseáil.

Plean Gníomhaíochta do Phoist

Áirítear leis an bPlean Gníomhaíochta do Phoist 2013 réimse tacaíochtaí do dhaoine dífhostaithe, lena n-áirítear:

  • Ó 1 Iúil 2013, cuireadh dreasacht nua JobsPlus in áit na Scéime Dreasachta Jabanna (ÁSPC) i gcomhair Fostóirí agus in áit Postchúnamh Ioncaim – féach ‘Maoiniú’ thíos.
  • Dearbhán trádála ar líne de luach €2,500 níos mó gnólachtaí beaga agus mheánmhéide a spreagadh chun trádáil ar líne

Conas iarratas a dhéanamh

Chun clárú leis na Coimisinéirí Ioncaim mar thrádálaí aonair atá féinfhostaithe, caithfidh tú foirm cláraithe cánach, TR1 (pdf) a líonadh. Is féidir clárú do cháin bhreisluacha, CBL, leis an bhfoirm seo chomh maith. Gheobhaidh tú 'Fógra Cláraithe' ag deimhniú go bhfuil tú cláraithe do cháin ioncaim, agus i gcásanna áirithe, CBL freisin.

Nuair atá tú cláraithe leis na Coimisinéirí Ioncaim, cláraítear tú go huathoibríoch do Chineál S, ÁSPC. Chun eolas a fháil faoi Árachas Sóisialta agus Pá-Choibhneasa do lucht féinfhostaíochta is féidir teagmháil a dhéanamh leis an oifig leasa shóisialaigh áitiúil nó An Rannóg Féinfhostaíochta sa Roinn Coimirce Sóisialaí.

Chun ainm do ghnó a chlárú caithfidh tú iarratas a dhéanamh go dtí An Oifig um Chlárú Cuideachtaí, ag baint úsáid as an fhoirm RBN1 nó ar líne tríd CORE (Companies Online Registration Environment).

Chun a thuilleadh eolais a fháil faoin Scéim Liúntais um Fhilleadh ar Obair is féidir teagmháil a dhéanamh leis na Seirbhísí um Thacú Fostaíochta sa Roinn Coimirce Sóisialaí.

Cá háit a ndéanfaidh mé iarratas

Déan teagmháil le do oifig cánach áitiúil.
Déan teagmháil le do bhord fiontar áitiúil.
Déan teagmháil le do chuideachta forbartha áitiúla

An Oifig um Chlárthú Cuideachtaí

Teach Parnell
14 Cearnóg Parnell
Baile Átha Cliath 1
Éire
Te'l: +353 (0) 1 804 5200
Lóghlao: 1890 220 226
Facs: +353 (0) 1 804 5222
Láithreán Gréasáin: www.cro.ie

An Roinn Coimirce Sóisialaí

Rannóg um Dhaoine Féinfhostaithe
Oifig Leasa Shóisialaigh
Sráid Chorcaí
Port Láirge
Éire
Teil: +353 (0)1 704 3000
Láithreán Gréasáin: www.welfare.ie

An Roinn Coimirce Sóisialaí

Seirbhísí Tacaíochta Fostaíochta
Oifig na Seirbhísí Leasa Shóisialaigh
Foirgnimh an Rialtais
Lóiste na Sionainne
Cora Droma Rúisc
Liatrom
Éire
Teil: +353 71 967 2616
Lóghlao: 1890 927 999
Láithreán Gréasáin: www.welfare.ie


Dáta an Leasaithe Deireanaigh: 03/03/2014

Féach ar an suíomh

Teagmháil

Má tá ceist agat, téigh i dteagmháil linn ar an bhfón trí Sheirbhís Teileafóin Faisnéise do Shaoránaigh 0761 07 4000, Luan go hAoine idir 9rn agus 8in, no trí bhualadh isteach san Ionad Faisnéise do Shaoránaigh is gaire duit.

Back To Top Ar ais go Barr an Leathanaigh