Ogólne informacje – odejście z pracy

Jeżeli dana osoba odchodzi z pracy, ponieważ straciła pracę (utrata pracy), może to oznaczać, że jest to skutek redukcji zatrudnienia lub że została zwolniona. Redukcja zatrudnienia oznacza utratę pracy ze względu na okoliczności takie, jak zamknięcie zakładu pracy lub zmniejszenie liczby pracowników. Ze zwolnieniem mamy do czynienia, kiedy rozwiązuje się umowę o pracę. Jeżeli pracownik zostaje zwolniony przez pracodawcę i nie jest to spowodowane redukcją, może okazać się, że ma on podstawy, by wnieść skargę na nieuzasadnione zwolnienie.

Redukcja zatrudnienia

Pracownik może stracić pracę wskutek redukcji zatrudnienia z wielu powodów, takich jak sytuacja finansowa firmy, brak pracy, reorganizacja zakładu pracy lub całkowite jego zamknięcie. Jeśli dana osoba jest jedną z większej liczby pracowników podlegających redukcji, może okazać się, że chodzi o zwolnienie grupowe. Oznaczałoby to, że pracodawca musi przeprowadzić konsultacje z przedstawicielami pracowników na temat tej sytuacji. Czasami spotykamy się z sytuacją dobrowolnej redukcji, kiedy pracodawca chcący zmniejszyć zatrudnienie pyta, czy są pracownicy, którzy są zainteresowani dobrowolnym odejściem z pracy.

Jeśli pracownik przepracował u danego pracodawcy 2 lata, może on być uprawniony do otrzymania odprawy (warunki uzyskania odprawy). Przepisy dotyczące odpraw pracowniczych określają minimalną wysokość odprawy (odprawy pracownicze) dla osób, które przepracowały ustalony okres czasu u danego pracodawcy. Pracownik i pracodawca mogą uzgodnić odprawę wyższą niż ustawowa wartość minimalna.

Obowiązują specjalne procedury, których musi dochować pracodawca przy przeprowadzaniu redukcji zatrudnienia (procedury redukcji zatrudnienia), np. wręczenie pracownikowi wypowiedzenia z zachowaniem co najmniej 2-tygodniowego okresu wypowiedzenia oraz wypłata odprawy w dniu zwolnienia.

Zwolnienie

Jeżeli pracownik zostaje zwolniony i nie jest to sytuacja redukcji zatrudnienia, powinien on poszukać więcej informacji na temat swoich praw wynikających z przepisów o nieuzasadnionych zwolnieniach (nieuzasadnione zwolnienia). Aby móc wnieść skargę na nieuzasadnione zwolnienie, to – poza kilkoma wyjątkami – trzeba pracować u danego pracodawcy nieprzerwanie przez co najmniej 12 miesięcy. W większości przypadków pracodawca musi udowodnić, że zwolnienie było uzasadnione, tj. istniały uzasadnione przyczyny tego zwolnienia i zachowano uczciwe procedury.

Redukcja zatrudnienia uznawana jest za uzasadniony powód zwolnienia, ale typowanie pracowników do redukcji w oparciu o niektóre kryteria, takie jak ciąża albo przekonania religijne lub polityczne, uważane jest za nieuzasadnioną podstawę. Pracownik ma prawo wnieść skargę w związku z nieuzasadnionym zwolnieniem, jeśli uważa, że został w nieuzasadniony sposób wybrany do redukcji lub uważa, że nie istniała realna sytuacja uprawniająca do redukcji zatrudnienia. Jednak, jeśli wnosi się skargę na niezasadne zwolnienie, nie można równocześnie zaskarżać samej redukcji.

Uprawnienia

Pracownik tracący pracę ma pewne uprawnienia (utrata pracy – uprawnienia). Ma on prawo do minimalnego ustawowego okresu wypowiedzenia, jeśli przepracował u danego pracodawcy co najmniej 13 tygodni. W umowie o pracę może być zapisany dłuższy okres wypowiedzenia. Pracownik odchodzący z pracy ma prawo do otrzymania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy, do którego nabył prawo. Koniec zatrudnienia to jedyna sytuacja, w której zgodnie z prawem można wypłacić pracownikowi ekwiwalent pieniężny zamiast udzielić mu urlopu wypoczynkowego. Pracownik odchodzący z pracy tuż przed dniem ustawowo wolnym od pracy może być uprawniony do dodatkowej wypłaty dniówki za dzień ustawowo wolny od pracy.

Pracodawca musi wydać pracownikowi formularze P45 i P60, które są oświadczeniami o zarobkach pracownika i o podatku oraz składkach na ubezpieczenie społeczne (PRSI) potrąconych przez pracodawcę. Formularz P45 otrzymuje się odchodząc z pracy, a formularz P60 na koniec każdego roku podatkowego.