Utrata pracy — informacje ogólne

W sytuacji zmniejszenia płacy lub wymiaru czasu pracy, bądź też zagrożenia utratą zatrudnienia nie zawsze można łatwo dotrzeć do informacji o przysługujących uprawnieniach i dostępnych usługach. Losingyourjob.ie to strona internetowa zawierająca informacje o różnych aspektach utraty pracy, w tym o prawach pracowniczych, świadczeniach socjalnych i podatkach.

Na stronie losingyourjob.ie można dowiedzieć się, jakie kroki należy wtedy podjąć — m.in. zarejestrować się w lokalnym biurze pomocy społecznej, przeanalizować swoją sytuację finansową, jak również rozważyć dalsze kształcenie i szkolenie zawodowe oraz powrót do pracy.

Na stronie Losingyourjob.ie wykorzystano treści z witryny www.citizensinformation.ie, publicznego serwisu informacyjnego prowadzonego w ramach e-administracji przez służbę informacji dla obywateli (Citizens Information Board).

Aby ułatwić użytkownikom znalezienie potrzebnych informacji, na stronie głównej losingyourjob.ie podano 8 obszernych zagadnień wraz z odnośnikami do konkretnych tematów. Można również wyszukiwać interesujące nas informacje wpisując słowa kluczowe (np. wypowiedzenie) w pasek wyszukiwarki.

Zmniejszenie wymiaru czasu pracy lub płacy

Jeżeli wskaźniki działalności pracodawcy ulegną pogorszeniu, to pracownik może otrzymać propozycję zmniejszenia wymiaru czasu pracy. Jeżeli brak pracy ma charakter przejściowy, to pracodawca może wysłać pracownika na przymusowy urlop lub skrócić jego czas pracy. Zmniejszenie wymiaru czasu pracy wiąże się ze zmianą umowy o pracę. Nie można zmienić umowy o pracę bez zgodnej woli obu stron — pracownika i pracodawcy. W takiej sytuacji należy znać swoje uprawnienia wynikające z unormowań prawa pracy. Istnieją organizacje udzielające pomocy w egzekwowaniu praw pracowniczych.

Odejście z pracy

W sytuacji utraty zatrudnienia pracownikowi przysługują pewne uprawnienia, m.in. okres wypowiedzenia. Pracodawca ma także obowiązek przekazania pracownikowi formularza P45. Do utraty pracy może dojść na skutek redukcji etatu lub zwolnienia indywidualnego. Redukcja etatu wiąże się z uprawnieniem do wypłaty odprawy. Redukcja etatu wymaga zastosowania przez pracodawcę szczególnej procedury. Redukcja większej liczby etatów może oznaczać zwolnienie grupowe.

W razie indywidualnego zwolnienia należy sprawdzić, czy pracodawca należycie uzasadnił przyczyny zwolnienia. Zainteresowanych odsyła się do informacji o uprawnieniach przysługujących na podstawie przepisów o bezpodstawnych zwolnieniach.

Nabycie świadczeń socjalnych

Osoby, które utraciły pracę, powinny się zarejestrować jako bezrobotni w lokalnym biurze pomocy społecznej. Do rejestracji wymagane są określone dokumenty. W zależności od wysokości odprowadzonych składek na ubezpieczenie społeczne, osoba może nabyć uprawnienie do zasiłku dla poszukujących pracy. Możliwe jest wykonywanie pracy i pobieranie zasiłku dla poszukujących pracy.

Jeżeli wysokość odprowadzonych składek na rachunku PRSI jest niewystarczająca, to wciąż można uzyskać zasiłek dla poszukujących pracy, gdyż przyznanie tego świadczenia warunkują kryteria finansowe. W przypadku osób mających nie więcej niż 24 lata i mieszkających z rodzicami w rodzinnym domu, przy ustalaniu prawa do zasiłku uwzględnia się również dochód rodziców. W niektórych sytuacjach dopuszczalne jest wykonywanie pracy i pobieranie zasiłku dla poszukujących pracy. Zasiłek dla poszukujących pracy przysługuje również osobom, które były samozatrudnione, a obecnie ich działalność podupadła lub została zakończona. Pokrzywdzonym z powodu odmowy przyznania zasiłku dla poszukujących pracy przysługuje odwołanie od decyzji.

Zależnie od okoliczności, zwolnionemu może przysługiwać karta medyczna

Kwestie finansowe i podatkowe

Istnieje pomoc dla osób o niskich dochodach, dotkniętych cięciem płacy bądź zmniejszeniem wymiaru czasu pracy. Osoba pozostająca się bez pracy przez pewien okres, może być uprawniona do otrzymania zwrotu podatku. Pobierający świadczenia socjalne powinni upewnić się, czy podlegają one opodatkowaniu. Aby uniknąć luki w aktach ubezpieczeń społecznych, należy zarejestrować się w systemie kredytowanych składek na ubezpieczenie społeczne.

Okresy bezrobocia lub skrócenia wymiaru czasu pracy prawdopodobnie wpłyną na kształt przyszłej emerytury. Może się również okazać, że po utracie pracy osoba nie będzie radzić sobie z płatnościami takimi jak rata kredytu hipotecznego lub zwykłe rachunki. Osobom mającym problem ze spłatą zadłużenia zaleca się skontaktowanie z serwisem ds. doradztwa finansowego i budżetowania udzielającym informacji i porad w tej kwestii.

Osoby objęte redukcją etatów powinny wiedzieć, że część odprawy może podlegać opodatkowaniu.

Pomoc w płaceniu czynszu lub spłacie kredytu hipotecznego

Istnieją formy wsparcia dla osób mających trudności z opłacaniem kosztów mieszkania. W ramach programu dodatkowego świadczenia socjalnego można się ubiegać o pomoc w opłacaniu czynszu lub odsetek od kredytu hipotecznego. Dochód z tytułu wynajmu pomieszczenia we własnym domu może zostać zwolniony z podatku dochodowego.

Właściciele mieszkań chcący się pozbyć lokatorów zalegających z czynszem, muszą zastosować specjalną procedurę. Kiedy lokator mieszkania komunalnego albo budynku Towarzystwa Budownictwa Społecznego nie jest w stanie terminowo opłacać czynszu, powinien on przedstawić swoją sytuację w lokalnym urzędzie lub Towarzystwie Budownictwa Społecznego.

W razie niemożności spłacania rat kredytu hipotecznego przez dłużnika, instytucja udzielająca kredytu może postanowić o przejęciu domu. Osoby potrzebujące mieszkań, których nie stać na zakup własnego domu, mogą zwrócić się do władz lokalnych z wnioskiem o przydział mieszkania komunalnego lub skierować się do towarzystwa budownictwa społecznego. Osoby zagrożone utratą domu powinny skontaktować się z władzami lokalnymi, aby dowiedzieć się, jakie są możliwości zakwaterowania dla bezdomnych.

Możliwości kształcenia się i szkolenia

Utrata pracy może wiązać się z podjęciem decyzji o powrocie do kształcenia i szkoleń, niewykluczone, że z myślą o zmianie ścieżki zawodowej. Istnieją źródła informacji o powrocie do edukacji, w których można znaleźć informacje o programach oferujących kursy w pełnym i niepełnym wymiarze godzin. Warto sprawdzić, jakie są dostępne fundusze na finansowanie nauki. Osoby pobierające zasiłek dla poszukujących pracy mogą również być uprawnione do dodatku na powrót do edukacji. Warto zapoznać się z ofertą kształcenia dorosłych oraz kształcenia w środowisku lokalnym. Spośród pozostałych kursów kształcenia i szkolenia ustawicznego należy wyróżnić kurs FÁS.

Społeczny Program Zatrudnienia oferuje m.in. osobom długotrwale bezrobotnym pracę na niepełny etat lub tymczasową w społeczności lokalnej.

Powrót do pracy

Istnieje wiele źródeł informacji pomocnych w poszukiwaniu pracy w Irlandii, m.in. gazety, agencje rekrutacyjne oraz serwisy internetowe. Aby uzyskać informacje o ofertach pracy, należy zarejestrować się w lokalnym urzędzie pracy FÁS. FÁS zajmuje się również doradztwem zawodowym, udziela informacji o klubach pracy lub kursach szkoleniowych. Lokalne urzędy pracy pomagają osobom długotrwale bezrobotnym w szkoleniach, świadczą porady dotyczące zatrudnienia oraz wspierają awans ze świadczeń socjalnych do pracy.

Osoby rozpoczynające nowa pracę powinny upewnić się, czy korzystają z prawidłowych ulg podatkowych i PRSI. Program Revenue Job Assist przewiduje dodatkowe ulgi podatkowe. Jeśli dochody danej osoby z pracy są poniżej pewnego poziomu i osoba taka ma na utrzymaniu co najmniej jedno dziecko, to może ona otrzymać dodatek rodzinny (FIS).

Rozpoczynający działalność gospodarczą mogą kwalifikować się do otrzymania dodatku dla bezrobotnych otwierających własną działalność gospodarczą.

Wyjazd z Irlandii

Niektórzy rozważają wyjazd za granicę w poszukiwaniu pracy. W Internecie można znaleźć mnóstwo informacji na ten temat. Bardzo przydatne będą też wskazówki dotyczące wyjazdu za granicę. Należy pamiętać, aby oprócz paszportu zabrać i inne dokumenty, które mogą być potrzebne.

Udającym się do pracy w UE (oraz krajów EOG i Szwajcarii) przysługują pewne prawa, w tym prawo do przeprowadzki do innego kraju w poszukiwaniu pracy. Dopuszczalny jest również transfer za granicę zasiłku dla poszukujących pracy.

Przed podjęciem decyzji o pracy w kraju spoza UE, należy skontaktować się z ambasadą lub konsulatem kraju docelowego. Warto sprawdzić unormowania dotyczące pozwoleń na pracę i przepisy wizowe, gdyż w każdym kraju obowiązują inne regulacje. W razie kłopotów za granicą, porady i pomocy udzieli najbliższa ambasada lub konsulat Irlandii.