Cáin agus na híocaíochtaí iomarcaíochta

Eolas

Tá cúinsí éagsúla lena bhfaigheann daoine cúiteamh airgid nuair a chailleann siad a gcuid fostaíochta. Don chuid is mó is íocaíocht iomarcaíochta atá i gceist, an cnapshuim iomarcaíochta dleathúla, móide, b'fhéidir suim eile a shocraíonn tú nó do cheardchumann leis an bhfostóir. Má bhí conradh ar feadh tréimhse faoi leith agat agus má chuirtear deireadh go luath leis, d'fhéadfadh sé go mbeadh cnapshuim curtha ar fáil duit mar chúiteamh. Ní ionann seo agus cnapshuim a íocfar leat mar chuid de na socruithe pinsin atá leagtha síos don uair a bheidh tú ag éirí as do phost.

Má fhaigheann tú cnapshuim mar chúiteamh ar do fhostaíocht a chailliúint d'fhéadfadh sé nach mbeadh cáin le n-íoc agat ar chuid de. Níl aon cháin ariamh le n-íoc ar an gcnapshuim iomarcaíochta dleathúla. D'fhéadfadh sé go mbeadh na rudaí seo a leanas san áireamh sa chnapshuim a fhaigheann tú má chailleann tú do phost

  • Cnapshuim iomarcaíochta dleathúla, tá sí seo saor ó cháin,
  • Íocaíocht in áit fógra. D'fhéadfadh sé cáilithe le haghaidh faoiseamh cánach ach amháin sa chás ina soláthraíonn conradh d'íocaíocht cnapshuime ag deireadh na tréimhse conartha.
  • Cúiteamh eile socraithe le do fhostóir nó curtha ar fáil trí ordú cúirte nó ordú ón mBinse Achomharc Fostaíochta.

Buiséad 2014: Ó 1 Eanáir 2014, ní bheidh Faoiseamh Barrscoitheadh ar fáil le haghaidh cnapshuimeanna ex-gratia.

táireamhán iomarcaíochta ar líne ag An Roinn Coimirce Sóisialaí chun do theidlíocht a áireamh le haghaidh an mhéid íocaíochta iomarcaíochta dlíte.

Teidlíochta saor ó cháin

Nuair a fhaigheann tú íocaíocht iomarcaíochta nó scoir tá tú i dteideal an méid níos airde seo leanas a fháil:

Bundíolúine

Ní ghearrtar aon cháin ar an gcéad €10,160 sa bhreis ar sin tá €765 ar son chuile bhliain seirbhíse saor ó cháin. (Ní chuirtear an chnapshuim dleathúil san áireamh)

Bundíolúine móide Díolúine Méadaithe

Tá €10,000 méid breise, an díolúine méadaithedá ngairtear, ar fáil faoi choinníollacha seo a leanas:

  • Ní bhfuair tú cnapshuim saor ó cháin le 10 bliana anuas
  • Ní bhfuair tú cnapshuim saor ó cháin cheana agus nach bhfuil cnapshuim pinsin dhá fháil acu.

Má tá scéim phinsin cheirde le fáil agat laghdófar an díolúine méadaithe den chnapshuim pinsin atá saor ó cháin.

Sochar Caighdeánach Pinsin Chaipitil (SCSB)

Is faoiseamh breise dlíte é. Is iondúil go bhfuil an faoiseamh seo níos fearr do dhaoine a bhfuil blianta fada seirbhíse acu agus a mbíodh tuarastal níos airde dhá fháil acu. Má thugann an fhoirmle seo a leanas méid is mó ná na díolúintí eile thuas beidh an faoiseamh dlíte.

Seo í an fhoirmle SCSB: Tóg an meánphá bliantúil le 3 bliana agus méadaigh faoin líon blianta seirbhíse, roinn faoi 15 agus bain as iomlán an cnapshuim pinsin má íocadh é.

Sampla: Fágadh iomarcach tú in 2012 i ndiaidh 20 bliain i seirbhís agus fuair tú cnapshuim de €65,000 agus é ina chéad chnapshuim agat. Fuair tú cnapshuim de €12,000 ó do scéim pinsean chomh maith. Ba é €99,000 an pá a bhí agat do na 3 bliana deireanacha roimh an dáta ar ar fhág tú an obair. Is é méid na cnapshuime atá díolmhaithe ó cháin ná an ceann is airde den 2 ríomhaireacht seo a leanas:

  1. Is é an Bundíolúine ná:
    €10,160 + €15,300 ( €765 x 20 bliain) = €25,460
    Níl aon Díolúine Méadaithe toisc go bhfuil an chnapshuim de €12,000 ón scéim pinsean níos mó ná €10,000
  2. Is é an Sochar Aoisliúntais Caipitiúil Caighdeánach (SACC) ná:
    €99,000 ÷ 3 x 20 ÷ 15 - €12,000 = €32,000

Is é méid na cnapshuime atá díolmhaithe ó cháin ná €32,000. Mar sin, is é méid do chnapshuime atá inchánach ná €33,000 (€65,000 - €32,000). Mar a léirítear sa sampla thuas tá faoiseamh cánach an SACC de €32,000 ina fhaoiseamh cánach níos airde ná an Bhundíolúine agus an Díolúine Méadaithe de €25,460.

Cáin a mheas

Beidh méid áirithe den íocaíocht atá saor ó cháin agus beidh an fuílleach inchánach. Tá rogha ann cáin a ghearradh ar an airgead mar chuid de ioncam na bliana reatha nó cáin a ghearradh air ag an meánráta cánach a bhí le n-íoc agat le 3 bhliana roimhe - féach 'Do mheánráta cánach a mheas' thíos. Faoiseamh Barrscoitheadh atá ar an dara modh agus tá sé éilithe le deireadh bliana cánach - féach 'Faoiseamh Barrscoitheadh a mheas' thíos. Is iondúil gur faoi chóras Faoiseamh Barrscoitheadh is fearr an cháin a íoc má tá an cháin íoctha ar an iosráta le linn 3 bliana anuas agus tá tú ag íoc an cháin ar an uasráta anois. Faoin Acht Airgeadais 2013 (pdf) ní bheidh Faoiseamh Barrscoitheadh ar fáil le haghaidh cnapshuimeanna €200,000 nó níos mó a íocadh ar nó i ndiaidh 1 Eanáir 2013. Fógraíodh sa Bhuiséad 2014 nach mbeidh Faoiseamh Barrscoitheadh ar fáil le haghaidh cnapshuimeanna ó 1 Eanáir 2014.

Do mheánráta cánach a ríomh

Ar dtús, faigh an meánráta cánach a bhí agat do na 3 bliana roimhe sin. Déan d’ioncam inríofa iomlán agus an cháin iomlán atá íoctha agat do na 3 bliana roimhe a ríomh. Ansin déan an cháin iomlán atá íoctha agat a roinnt faoi d’ioncam inríofa iomlán agus méadaigh faoi 100 chun do mheánráta cánach do na 3 bliana roimhe sin a fháil.

Sampla:

Bliain Ioncam inríofa Cáin íoctha
2011 €40,000 €13,000
2010 €38,000 €12,000
2009 €36,000 €11,000
Iomlán €114,000 €36,000

Is é an meánráta ná €36,000 ÷ €114,000 x 100 = 31.6%

Faoiseamh Barrscoitheadh a mheas

Fuair tú íocaíocht iomarcaíochta i 2008 agus bhi an méad inchánach do chnapshuim €20,000. D'fhéadfadh cáin gearrtha uirthi ar an ráta 41% de réir d'ioncaim le haghaidh na bliana sin. Má bionn do ráta cánach coitianta le 3 bliana anuas 31.6% - féach sampla thuas- beidh an Faoiseamh Barrscoitheadh mar a leanas:

Cáin iníoctha ar €33,000 41% = €13,530

Cáin iníoctha ar €33,000 31.6% = €10,428

Lagdófar an cháin iníoctha de €3,102 (€13,530 - €10,428) agus Faoiseamh Barrscoitheadh úsáidte

Tá Faoiseamh Barrscoitheadh éilithe le deireadh na bliana cánach. Mar sin, íocfaidh tú an €13,530 nuair a gheobhaidh tú do chnapshuim agus éileoidh tú €3,102 ar ais ag deireadh na bliana cánach.

Is iondúil gur faoi chóras na bliana reatha is fearr an cháin a íoc má chailleann duine a p(h)ost go luath sa bhliain chánach agus do dhuine nach mbeidh ioncam ard inchánaithe aige/aici don chuid eile den bhliain, mar shampla, muna mbeidh d'ioncam agat ach Sochar Cuardaitheora Poist don chuid eile den bhliain chánach.

Níl aon ÁSPC le n-íoc ar an gcuid den chnapshuim a bhfuil cáin le n-íoc air, ach d'fhéadfadh sé go mbeadh an Muirear Sóisialta Uilíoch le n-íoc air.

Conas iarratas a dhéanamh

Tá sé de dhualgas ar an bhfostóir cáin a bhaint as d'ioncam ar fad. Is féidir leis/léi an bunchóras a úsáid i.e., an €10,160 móide €765 do chuile bhliain seirbhíse. D'fhéadfadh na Coimisinéirí Ioncaim a chur in iúl don fhostóir cé mhéid atá saor ó cháin de réir na rátaí reatha agus cén ráta cánach atá i gceist don chuid eile. Muna dtarlaíonn seo nó má dhéantar botún agus go n-íocann tú an iomarca cánach is féidir iarratas a dhéanamh chuig an oifig cánach reigiunach ar aisíocaíocht na cánach - féach 'Cá háit a dhéanfaidh mé iarratas'.

Ní mór duit a chur in iúl ar an tuairisc bhliantúil ioncaim chuig na Coimisinéirí Ioncaim go bhfuil cnapshuim faighte agat.

Tá tuilleadh eolais sa bhileog Cnapshuim Iomarcaíochta maidir leis Iomarcaíocht/Scor foilsithe ag an Coimisinéirí Ioncaim.

Cá háit a dhéanfaidh mé iarratas

Déan teagmháil le d'oifig cánach reigiunach.

Dáta an Leasaithe Deireanaigh: 10/01/2014

Féach ar an suíomh

Teagmháil

Má tá ceist agat, téigh i dteagmháil linn ar an bhfón trí Sheirbhís Teileafóin Faisnéise do Shaoránaigh 0761 07 4000, Luan go hAoine idir 9rn agus 8in, no trí bhualadh isteach san Ionad Faisnéise do Shaoránaigh is gaire duit.

Back To Top Ar ais go Barr an Leathanaigh